هفت‌برکه: در حالی که مردم جنوب کشور در خط مقدم جنگ و دفاع در برابر تجاوز دشمن قرار دارند، همزمان با تورم بیش از ۱۰۰ درصد نیز دست و پنجه نرم می‌کنند. در استان‌های جنوبی کشور، هزینه زندگی در یک سال گذشته دو برابر شده است.

در خردادماه ۱۴۰۵، تورم نقطه‌به‌نقطه در هرمزگان از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرد، و نرخ تورم در فارس نیز با ۹۰ درصد، از میانگین کشوری بالاتر بود. چند هفته پس از ثبت این آمار، حمله به جاده‌ها، پل‌ها و زیرساخت‌های جنوب، خطر افزایش هزینه حمل‌ونقل و دشوارتر شدن تأمین کالا را نیز به فشارهای قبلی اضافه کرده است.

منبع اصلی این اعداد، گزارش ۱۱ صفحه‌ای «شاخص قیمت مصرف‌کننده ـ خردادماه ۱۴۰۵» مرکز آمار ایران است. بر اساس نسخه کامل گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌به‌نقطه هرمزگان در خرداد ۱۰۱.۴ درصد و در فارس ۹۰.۸ درصد بوده است و هزینه خورد و خوراک ۲.۳ برابر شده است.

Tavarom jonoob

هزینه زندگی در هرمزگان بیش از دو برابر شد

مرکز آمار ایران اعلام کرده است شاخص قیمت مصرف‌کننده خانوارهای کشور در خرداد ۱۴۰۵ به عدد ۶۵۶.۴ رسیده است. این شاخص نسبت به اردیبهشت ۵.۹ درصد، نسبت به خرداد سال گذشته ۸۸.۶ درصد و در میانگین دوازده‌ماهه ۶۲ درصد افزایش داشته است.

تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۰۱.۴ درصدی هرمزگان به این معناست که یک خانوار هرمزگانی برای خرید مجموعه‌ای یکسان از کالاها و خدمات، به طور میانگین بیش از دو برابر خرداد سال گذشته پول پرداخت کرده است. تورم ماهانه این استان نیز ۹ درصد ثبت شده؛ یعنی تنها در فاصله اردیبهشت تا خرداد، متوسط قیمت‌ها ۹ درصد بالا رفته است. هرمزگان از نظر تورم ماهانه، پس از ایلام، دومین استان پرتورم کشور بوده است.

در خوزستان نیز تورم نقطه‌به‌نقطه به ۹۸.۹ درصد، تورم ماهانه به ۷.۲ درصد و تورم سالانه به ۶۹.۵ درصد رسیده است. در بوشهر، این سه شاخص به ترتیب ۹۶.۵، ۷.۶ و ۶۱.۹ درصد بوده‌اند. سیستان و بلوچستان نیز تورم نقطه‌ای ۸۶.۱ درصدی، ماهانه ۴.۹ درصدی و سالانه ۶۴.۴ درصدی را ثبت کرده است.

استان‌های هم‌جوار جنوب نیز وضعیت چندان متفاوتی ندارند. تورم نقطه‌ای کرمان ۹۶.۴ درصد و کهگیلویه و بویراحمد ۱۰۰.۷ درصد بوده است. بنابراین، فشار تورمی در بیشتر نوار جنوبی بیش از مناطق دیگر بوده و مردمان جنوب با افزایش شدید هزینه‌های زندگی روبه‌رو هستند.

فارس؛ بالاتر از میانگین کشور

اقتصاد گراش و شهرستان‌های جنوب فارس، از یک طرف به هرمزگان و از طرف دیگر به فارس وابسته است. مرکز آمار نرخ تورم را به تفکیک شهرستان‌ها منتشر نمی‌کند. در نتیجه نمی‌توان عدد مستقلی را به عنوان «تورم گراش» اعلام کرد.

بر اساس جدول استانی مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه فارس در خرداد ۹۰.۸ درصد بوده که ۲.۲ واحد درصد از میانگین ۸۸.۶ درصدی کشور بیشتر است. تورم ماهانه فارس نیز ۶.۹ درصد ثبت شده؛ یک واحد درصد بالاتر از متوسط کشور. تورم سالانه استان هم به ۶۵.۵ درصد رسیده که ۳.۵ واحد درصد بیشتر از نرخ ملی است.

این اعداد نشان می‌دهد خانوارهای  استان فارس، از جمله ساکنان گراش و دیگر شهرهای جنوب استان، در خردادماه با سرعت افزایش قیمتی بیشتر از متوسط کشور روبه‌رو بوده‌اند. با این حال، به دلیل نبود آمار شهرستانی، نمی‌توان گفت شدت تورم در گراش دقیقاً معادل متوسط فارس است؛ به‌ویژه آن‌که الگوی مصرف، هزینه مسکن، فاصله از مراکز توزیع و هزینه حمل کالا در شهرستان‌های جنوبی با شیراز تفاوت دارد و بیشتر به جنوب کشور و هرمزگان شباهت دارد.

خوراکی‌ها در خط مقدم گرانی

بخش مهم‌تر گزارش مرکز آمار، به خوراکی‌ها مربوط است. تورم نقطه‌به‌نقطه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» در کل کشور به ۱۳۴.۶ درصد رسیده است. به عبارت ساده، هزینه این بخش از سبد خانوار در یک سال بیش از ۲.۳ برابر شده است.

در هرمزگان، تورم نقطه‌ای این گروه ۱۴۷.۸ درصد بوده است. همین شاخص در خوزستان و فارس ۱۳۳.۷ درصد و در بوشهر ۱۲۷.۹ درصد ثبت شده است. در سطح کشور نیز تورم نقطه‌ای گوشت قرمز و گوشت ماکیان به ۱۷۸.۲ درصد، شیر، پنیر و تخم‌مرغ به ۱۵۱.۹ درصد، نان و غلات به ۱۳۸.۸ درصد و روغن‌ها و چربی‌ها به ۲۷۸.۴ درصد رسیده است.

فشار گرانی خوراکی‌ها برای خانوارهای کم‌درآمد شدیدتر است؛ زیرا سهم غذا در هزینه‌های آنان بیشتر از خانوارهای پردرآمد است. گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۴۲.۴ درصد از سبد هزینه‌ای دهک اول را تشکیل می‌دهد، در حالی که سهم این گروه در سبد دهک دهم ۲۱.۶ درصد است.

همین تفاوت باعث شده تورم سالانه دهک دوم به ۶۸.۵ درصد برسد، اما این نرخ برای دهک دهم ۶۰.۱ درصد باشد. به بیان دیگر، هرچند تورم همه خانوارها را درگیر کرده است، شدت ضربه آن برای طبقات کم‌درآمد بیشتر است.

جنگ بعد از تورم خرداد به جاده‌های جنوب رسید

یک نکته زمانی در تحلیل این آمار اهمیت دارد: ارقام مرکز آمار مربوط به خردادماه است، اما حملات اخیر به پل‌ها و محورهای ارتباطی جنوب در نیمه دوم تیر رخ داده است. آثار اقتصادی این حملات، اگر ادامه پیدا کند، باید در آمار تیر و ماه‌های بعد جست‌وجو شود.

با این حال، هم‌زمانی تورم سنگین با آسیب‌دیدن زیرساخت‌های حمل‌ونقل، نگرانی درباره دور تازه‌ای از افزایش هزینه‌ها را بیشتر می‌کند. بر اساس اعلام استانداری هرمزگان که خبرگزاری ایرنا منتشر کرد، در حملات بامداد جمعه ۲۶ تیر، شش پل در شهرستان خمیر هدف قرار گرفت. پل‌های کهورستان و گریوه در محورهای ارتباطی هرمزگان از جمله سازه‌های آسیب‌دیده بودند.

پل کهورستان در محور بندرعباس به لار قرار دارد؛ مسیری که برای رفت‌وآمد میان هرمزگان، لارستان و شهرستان‌های جنوب فارس اهمیت مستقیم دارد. پس از آسیب‌دیدن پل، محور لار ـ کهورستان برای مدتی دچار انسداد شد. مدیرکل راه و شهرسازی لارستان روز ۲۶ تیر به ایرنا گفت با ساخت کنارگذر موقت، جریان ترافیک دوباره برقرار شده است. محور قدیم بندرعباس ـ کهورستان ـ لار نیز عصر ۲۸ تیر بازگشایی شد.

آسیب یا انسداد مسیرهای جاده‌ای می‌تواند هزینه حمل کالا را افزایش دهد، زمان رساندن بار را طولانی‌تر کند و بخشی از کالاهای فسادپذیر را از بین ببرد. تغییر مسیر کامیون‌ها نیز مصرف سوخت، کرایه و هزینه نهایی توزیع را بالا می‌برد. این خطر برای جنوب فارس جدی‌تر است، زیرا بخشی از رفت‌وآمد مردم و جریان کالا میان بندرعباس، لارستان و شهرهایی مانند گراش از محورهای آسیب‌دیده یا مسیرهای متصل به آن انجام می‌شود. حتی اگر راه‌ها با کنارگذر موقت باز بمانند، نااطمینانی، محدودیت سرعت، ازدحام و احتمال بسته‌شدن دوباره مسیر می‌تواند هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهد.

دو فشار بر یک سفره

تصویر نهایی برای جنوب روشن است: هرمزگان با تورم نقطه‌ای ۱۰۱.۴ درصد، خوزستان با ۹۸.۹ درصد، بوشهر با ۹۶.۵ درصد و فارس با ۹۰.۸ درصد، پیش از حملات تازه نیز با فشار شدید معیشتی روبه‌رو بودند. اکنون نگرانی امنیتی و آسیب به زیرساخت‌های ارتباطی به این وضعیت اضافه شده است.

بازگشایی سریع راه‌ها می‌تواند از اختلال گسترده‌تر جلوگیری کند، اما برای مهار آثار اقتصادی جنگ کافی نیست. استمرار توزیع کالاهای اساسی، نظارت بر کرایه حمل، جلوگیری از کمبود مصنوعی، حمایت هدفمند از خانوارهای کم‌درآمد و انتشار منظم آمار قیمت‌ها در سطح شهرستان‌ها از اقداماتی است که می‌تواند ابعاد واقعی بحران را روشن‌تر کند.

برای شهری مانند گراش نیز مسئله فقط عدد تورم استان فارس نیست. نزدیکی اقتصادی و ارتباطی منطقه با هرمزگان باعث می‌شود هر اختلال در محور بندرعباس ـ لار، بازار و زندگی روزمره جنوب فارس را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

مردم جنوب اکنون هم‌زمان با صدای پهپاد و موشک با زلزله گرانی هزینه‌های زندگی نیز روبه‌رو هستند؛ دو فشاری که در نهایت بر یک سفره وارد می‌شود.