حیدر حجازی – وکیل دادگستری: اگر ملک دارید، این مطلب را حتماً بخوانید.
همهی ما میدانیم که در ایران، بسیاری از خرید و فروشهای ملک با «سند عادی» یا همان «قولنامه» انجام شده است. اما قانون جدیدی آمده که میخواهد پروندهی قولنامهها را برای همیشه ببندد و جلوی کلاهبرداریها و دعواهای ملکی را بگیرد. این قانون، «الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول» نام دارد.
چرا باید نگران باشیم؟
این قانون میگوید: «در چند سال آینده، دیگر سند قولنامهای (سند عادی) در دادگاهها اعتبار چندانی نخواهد داشت و ملک باید سند رسمی داشته باشد.»
بنابراین، اگر ملکی دارید و هنوز سند رسمی به نام خودتان نگرفتهاید، باید دستبهکار شوید.
سامانه «ماده ۱۰» چیست و چکار میکند؟
قوه قضاییه سامانهای را راهاندازی کرده تا کسانی که سند رسمی ندارند، ادعای خود را آنجا ثبت کنند. آدرس این سامانه این است: https://sabtemelk.ssaa.ir/
این سامانه دو وظیفه اصلی دارد:
۱. تعیین تکلیف: کسانی که سند رسمی ندارند ولی بر ملکی ادعایی دارند، تا ۲ سال فرصت دارند در این سامانه ثبتنام کنند.
۲. ثبت معاملات: تمام معاملاتِ املاکی که هنوز «سند رسمی» ندارند (مثل انتقال ملک، اجارههای بیش از ۲ سال، پیشفروش ساختمان و…) باید در این سامانه ثبت شود.
چه کسانی میتوانند به این سامانه مراجعه کنند؟
اگر شما جزو دستههای زیر هستید، میتوانید برای ثبت ادعای خود اقدام نمایید:
۱. کسی که با «قولنامه» ملکی را خریده، اما سند رسمی آن ملک هنوز به نام شخص دیگری است.
۲. کسی که ملکی دارد و اصلاً در دفتر املاک اداره ثبت اسناد، سابقه ندارد.
۳. کسانی که طبق حکم دادگاه، مالک شناخته شدهاند ولی هنوز سند رسمی ندارند.
۴. کسانی که حق استفاده از ملک (مثل حق انتفاع، ارتفاق یا…) برای بیش از ۲ سال دارند.
۵. کسانی که مدعی حق ارتفاق در ملکی هستند و در سندی ثبت نشده است.
۶. اشخاصی که در پی اخذ سند از طریق قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مصوب ۸۷ و قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمانهای فاقد سند رسمی مصوب ۱۳۹۰ هستند.
۷. حتی ادارات و سازمانهایی که ادعای مالکیت دارند ولی سند ندارند نیز باید در سامانه ماده ۱۰ ثبت ادعا نمایند.
از چه زمانی باید ثبتنام کرد؟ (مهمترین بخش)
بر اساس اعلام رسمی رییس قوه قضائیه، زمانبندی برای گروههای مختلف متفاوت است:
۱. گروه اول (املاکِ دارای سند رسمی صادر شده از ۱/۱/۹۶ تا اردیبهشت ۱۴۰۵):
اگر فکر میکنید شما مالکِ واقعیِ یک ملک هستید (و نه آن کسی که سند به نام اوست)، از ۱ خرداد ۱۴۰۵ به مدت ۲ سال فرصت دارید تا ادعای خود را در سامانه ثبت کنید. بعد از آن نیز ۲ سال، در صورت لزوم برای پیگیری قضایی وقت دارید.
۲. گروه دوم (املاکی که سند رسمی آنها از ۱ خرداد ۱۴۰۵ به بعد صادر میشود):
از همان لحظهای که سند رسمی صادر شود، شما ۲ سال فرصت دارید که در سامانه، ادعای خود را ثبت کنید. (تاریخ شناور)
۳. گروه سوم (سایر املاک): برای بقیه موارد، باید منتظر اعلام روزنامه رسمی که به پیشنهاد رئیس ثبت اسناد و اعلام معاون اول قوه قضاییه صادر میشود، باشید.
توصیه دوستانه و برادرانه
دوستان عزیز! اگر شما جزو «گروه دوم» هستید (یعنی تا ۱ خرداد ۱۴۰۵ ملک مورد ادعای شما، هنوز سند رسمی ندارد و ممکن است شخص دیگری، بدون اطلاع شما، به هر طریقی سند گرفته باشد و امکان دارد شخص مدعی حق در آن ملک، از تاریخ سند صادره مطلع نشود) منتظرِ اطلاعیههای بعدی نمانید. قانون کمی در این مورد (تاریخ شناور اخذ سند) مبهم است. پس برای اینکه حقتان از بین نرود و خیالتان راحت باشد، همین حالا اقدام به ثبت ادعای خود در سامانه کنید.
پیشگیری، همیشه بهتر و ارزانتر از درمان (و دادگاه رفتن) است. البته قانونگذار برای ثبت ادعا توسط غیر متصرف اصلی و مالک واقعی، ضمانت اجرایی نیز تعیین کرده است.
